Lista samokontroli PIP

Nowa lista samokontroli, która ma być pomocna w ustaleniu, czy zawarta z pracownikiem umowa cywilnoprawna nie powinna zostać przekształcona w umowę o pracę została przygotowana przez Głównego Inspektora Pracy.

Zmiany w przepisach dotyczące uprawnień PIP

Przepisy ustawy z 11 marca 2026 r. o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2026 r., poz. 473), przyznające nowe uprawnienie inspekcji pracy, czyli przekształcanie umów cywilnoprawnych w umowy o pracę zaczęły obowiązywać 8 lipca 2026 r., jednak dopiero teraz pojawiła się nowa lista samokontrolna.

Nowa lista samokontroli PIP – co zawiera?

Lista samokontroli przygotowana przez Janusza Krasonia, Głównego Inspektora Pracy zawiera 30 pytań, i przeznaczono w niej również miejsce na odpowiedzi, sugerujące sytuacje, w których powinna zostać udzielona twierdząca odpowiedź. Tak więc jest to o 12 pytań mniej niż zawierała poprzednia lista kontroli, przygotowana przez byłego Inspektora Macieja Staneckiego. Lista zawiera następujące pytania:

1. Czy wybrano umowę cywilnoprawną dla sprawdzenia przyszłego pracownika?
2. Czy na etapie rekrutacji o wyborze umowy cywilnoprawnej zadecydowały okoliczności związane z sytuacją osobistą pracobiorcy?
3. Czy inne osoby wykonujące taką samą lub bardzo podobną pracę w takich samych lub bardzo podobnych warunkach są zatrudnione na umowę o pracę?
4. Czy pracobiorca wykonywał wcześniej u zatrudniającego taką samą lub bardzo podobną pracę w ramach stosunku pracy, przy takim samym lub porównywalnym stopniu podporządkowania?
5. Czy dla właściwej realizacji umowy konieczne jest doprecyzowanie oczekiwań co do rodzaju i sposobu pracy w trakcie jej wykonywania?
6. Czy sposób wykonywania pracy jest pracobiorcy narzucony?
7. Czy pracobiorca reprezentuje zleceniodawcę wobec klientów jako przedstawiciel zatrudniającego?
8. Czy pracobiorca ma wyznaczony zakres obowiązków (ustny lub pisemny)?
9. Czy pracobiorca ma wyznaczonego przełożonego, który organizuje, kieruje i nadzoruje jego pracę?
10. Czy pracobiorca otrzymuje bieżące polecenia dotyczące zakresu i sposobu wykonania pracy?
11. Czy w razie potrzeby pracobiorca wykonuje także inne polecone prace niż wynikające z umowy?
12. Czy pracobiorca nie może odmówić wykonania polecenia bez powodu i bez konsekwencji?
13. Czy pracobiorca wykonuje pracę wyłącznie osobiście?
14. Czy pracobiorcy przysługują premie, nagrody lub inne dodatkowe świadczenia na zasadach analogicznych do pracowników?
15. Czy wobec pracobiorcy stosowane są sankcje inne niż typowe kary umowne prawa cywilnego?
16. Czy rachunki z tytułu wykonania umowy cywilnoprawnej sporządza zatrudniający lub wskazane przez niego biuro rachunkowo-księgowe?
17. Czy godziny pracy pracobiorcy są ściśle określone umową lub wskazane przez zatrudniającego?
18. Czy pracobiorca w zakresie czasu pracy podlega postanowieniom regulaminu pracy, obwieszczenia itp.?
19. Czy pracobiorca ma obowiązek zgłosić przewidywaną nieobecność w pracy z wyprzedzeniem i uzyskać zgodę zatrudniającego?
20. Czy pracobiorca ma obowiązek usprawiedliwić nieobecność w pracy stosownym dokumentem np. zwolnieniem lekarskim?
21. Czy pracobiorca musi przed opuszczeniem miejsca pracy w trakcie dnia pracy uzyskać zgodę?
22. Czy pracobiorca ma prawo do płatnych urlopów lub innych dni wolnych w okresie uzgodnionym z zatrudniającym?
23. Czy pracobiorca obowiązany jest potwierdzić obecność w pracy w sposób przyjęty dla pracowników?
24. Czy zdarzają się przypadki, że pracobiorca jest zobowiązany do pozostania w pracy dłużej, niż pierwotnie ustalono?
25. Czy pracobiorca może być zobowiązany do pełnienia dyżurów po godzinach pracy, w trakcie których oczekuje na ewentualne polecenia przełożonego?
26. Czy miejsce wykonywania pracy przez pracobiorcę wyznacza zatrudniający?
27. Czy w przypadku absencji pracownika lub innej osoby pracobiorca może zostać w trakcie pracy zobowiązany do zmiany miejsca lub rodzaju wykonywanej pracy w celu zastąpienia nieobecnego?
28. Czy ryzyko (ekonomiczne, techniczne, produkcyjne) niewykonania lub nieprawidłowego wykonania zadania przez pracobiorcę ponosi zatrudniający?
29. Czy środki służące wykonaniu pracy jak: towar, półprodukty, narzędzia, maszyny, pojazdy należą do zatrudniającego?
30. Czy pracobiorca jest obowiązany stosować przyjęte w zakładzie procedury i instrukcje technologiczne, w tym dotyczące bezpieczeństwa jak pracownik?

Lista samokontroli nie była konsultowana z Rzecznikiem Małych i Średnich Przedsiębiorców ani z Federacja Przedsiębiorców Polskich