Nowe uprawnienia Głównego Inspektora Pracy
Od dnia 8 lipca br. na mocy przepisów ustawy z 4 czerwca 2025 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2025 r., poz. 1172) Główny Inspektor Pracy może wydawać interpretacje w zakresie ustalenia, czy przedstawiony przez wnioskodawcę stosunek prawny jest w rzeczywistości stosunkiem pracy.
Kto może złożyć wniosek o interpretację GIP?
Wnioski o interpretacje GIP mogą składać przedsiębiorcy, którzy chcą się upewnić, czy już stosowana luba mająca być stosowana przez nich umowa cywilnoprawna czy o współpracy B2B jest prawidłowa. Do dnia 25 sierpnia GIP wydał dziewięć interpretacji indywidualnych dotyczących stosowania umów cywilnoprawnych, z czego cztery potwierdzały stanowisko pracodawcy.
Interpretacja GIP dotycząca agencji pracy tymczasowej
Jedna z pierwszych wydanych przez GIP interpretacji – z 3 sierpnia 2026 r. (GIP-26-267786; GIP-GPP.50.12.2026.4) – dotyczyła agencji pracy tymczasowej, pośredniczącej w wyszukiwaniu tymczasowych zajęć w sklepach, magazynach, w punktach gastronomicznych, obejmujących m.in. przenoszenie towarów, prace porządkowe, inwentaryzację i inne czynności. Zleceniobiorcy mogliby – korzystając z elektronicznego systemu zgłoszeń prowadzonego przez agencję pracy tymczasowej – każdego dnia wykonywać inną pracę, samodzielnie decydując, czy chcą przyjąć dane zlecenie. W umowie miałaby być określona data i godzina oraz miejsce wykonywania zadania, przewidziano też możliwość zastępstwa oraz wynagrodzenie gwarantowane w przypadku odwołania zadania przez klienta.
Podporządkowanie pracownicze a swoboda wyboru zlecenia
W powyższej sprawie GIP uznał, że pomimo dużej swobody w wyborze zajęcia występuje podporządkowanie typowe dla stosunku pracy, a konkretnie pracy tymczasowej. Dodatkowo osoba wykonująca pracę musi stawić się w konkretnym miejscu i czasie, a przewidziana możliwość zastępstwa była pozorna, ponieważ zastępca nie wchodził w miejsce zleceniobiorcy w ramach tej samej umowy, lecz zawierał nową umowę.
Kolejna interpretacja GIP dotycząca pracy tymczasowej
W podobnym tonie została utrzymana kolejna interpretacja z 5 sierpnia br., również wydana na wniosek agencji pracy tymczasowej (GIP-26-261053; GIP-GPP.50.13.2026.2), w której również GIP uznał, że w zaprezentowanym stanie faktycznym występuje podporządkowanie typowe dla stosunku pracy, a konkretnie pracy tymczasowej, przejawiające się w relacji między osobą wykonującą pracę a klientem Wnioskodawcy. Osoba wykonująca pracę po przyjęciu zadania była zobowiązana do stosowania się do bieżących poleceń przedstawicieli klienta dotyczących sposobu wykonywania pracy, a także do stawienia się w określonym miejscu i czasie, co zdaniem Inspektora przesądzało o występowaniu stosunku pracy.
Kontrakty B2B w branży IT – kiedy współpraca jest prawidłowa?
Natomiast za prawidłowe zostało uznane stanowisko firmy, zajmującej się tworzeniem i utrzymaniem systemów informatycznych, która współpracuje z osobami fizycznymi prowadzącymi działalność gospodarczą na podstawie kontraktów B2B. Kontraktorzy mogą odmówić przyjęcia zamówienia, samodzielnie organizują sposób świadczenia usług, nie mają pracowniczego rozkładu czasu pracy, a usługi mogą wykonywać zdalnie lub w uzgodnionym miejscu. Odpowiadają kontraktowo za wykonanie usług i mogą korzystać z podwykonawców. W interpretacji z 29 lipca 2026 r. (GIP-26-262404; GIP-GPP.50.6.2026.3) GIP potwierdził, że nie występuje zasadniczy element stosunku pracy, jakim jest podporządkowanie. Kontraktorzy działają jako samodzielni usługodawcy, ponoszący ryzyko gospodarcze i odpowiedzialność za wykonanie przyjętych zobowiązań, a nie jako osoby wykonujące pracę pod kierownictwem pracodawcy. Tak więc opisane modele współpracy nie powodują konieczności zawierania z nimi umów o pracę.
Umowy zlecenia ze studentami a cechy stosunku pracy
W jednej z późniejszych interpretacji (z 17 sierpnia br., GIP-26-272174; GIP-GPP.50.18.2026.2) GIP uznał za nieprawidłowe stanowisko przedsiębiorcy, który zawierał umowy zlecenia ze studentami wykonującymi pracę sprzedawców oraz pracowników produkcji w piekarni. Studenci podejmowali pracę w sposób elastyczny, z uwzględnieniem zajęć na uczelni i sesji egzaminacyjnej, samodzielnie zgłaszali dyspozycyjność co do dni i godzin, a harmonogram pracy był dostosowywany do planu ich zajęć. Praca studentów miała nieregularny charakter, z możliwością kilkudniowych lub kilkutygodniowych przerw. Studenci mogli również wykonywać pracę w dwóch blokach czasowych w ciągu dnia. Zakres konkretnych czynności każdorazowo ustalał jednak Wnioskodawca, zgodnie z bieżącymi potrzebami sklepu lub produkcji, a studenci nie decydowali samodzielnie o rodzaju wykonywanych czynności. Główny Inspektor uznał, że mimo elastyczności w zakresie zgłaszania dyspozycyjności studenci wykonywali zadania pod nadzorem i kierownictwem osoby kierującej piekarnią i sklepem. To przesądziło wg GIP o pracowniczym charakterze relacji.
Czy interpretacja GIP chroni przed kontrolą PIP?
Państwowa Inspekcja Pracy przypominała, że interpretacje GIP nie chronią bezwarunkowo przed kontrolą. Interpretacja wiąże inspektorów pracy podczas kontroli tylko wtedy, gdy rzeczywiste okoliczności współpracy odpowiadają tym opisanym we wniosku.
