Ustawa o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy oraz niektórych innych ustaw została uchwalona przez Parlament i w dniu 12 marca 2026 r. została przekazana do podpisu do Prezydenta.
Zgodnie z art. 16 ustawy podmioty będą miały 12 miesięcy od dnia wejścia jej w życie na dobrowolną zmianę umów cywilnoprawnych na umowy o pracę, czyli jest to dwukrotnie dłuższy czas w stosunku do przewidzianego we wcześniejszej wersji projektu przekazanego przez Rząd do Parlamentu.
Uprawnienia Okręgowego Inspektora Pracy i procedura przekształcenia umów
Okręgowy Inspektor Pracy, po umożliwieniu stronom stosunku prawnego zajęcia stanowiska, będzie uprawniony do wydania polecenia usunięcia naruszeń dotyczących:
- funkcjonowania umowy cywilnoprawnej, lub
- niezawarcia umowy o pracę – w sytuacji gdy w stosunku prawnym łączącym strony dominują cechy stosunku pracy określone w art. 22 § 1 KP.
Jeśli polecenie nie zostanie wykonane, Okręgowy Inspektor Pracy będzie miał możliwość wszczęcia postępowania administracyjnego, które będzie mogło zakończyć się wydaniem decyzji o przekształceniu umowy. W postępowaniu administracyjnym dotyczącym decyzji OIP ma być uwzględniana wola stron, o ile nie jest ona sprzeczna z prawem, a w szczególności z przepisami prawa pracy lub zasadami współżycia społecznego albo nie zmierza do obejścia prawa.
Odwołanie od decyzji i zmiany w projekcie ustawy
Odwołanie od decyzji Okręgowego Inspektora Pracy do sądu będzie można wnieść w terminie 30 dni, a sąd ma 30 dni na wyznaczenie pierwszej rozprawy. Do czasu prawomocnego orzeczenia decyzja Inspektora będzie wstrzymana, nie ma więc rygoru natychmiastowej wykonalności, jak zakładała pierwsza propozycja zmian w ustawie o PIP.
Projekt ustawy przekazany do Sejmu dawał Głównemu Inspektorowi Pracy możliwość określenia w drodze zarządzenia, wytycznych zawierających kryteria oceny okoliczności faktycznych stosowanych przez PIP przy ustalaniu istnienia stosunku pracy. W trakcie prac w Parlamencie przepis ten został usunięty.
Wdrożenie reformy i znaczenie dla KPO
Wdrożenie reformy oznaczać będzie realizację kamieni milowych A71G i A72G Krajowego Planu Odbudowy. Ustawa wchodzi w życie po upływie 3 miesięcy od jej ogłoszenia, co oznacza, że już w najbliższe wakacje można spodziewać się pierwszych działań Państwowej Inspekcji Pracy zgodnie z nowymi przepisami.
