Ministra kultury i dziedzictwa narodowego, Marta Cienkowska przedstawiła w Sejmie główne założenia projektu ustawy o zabezpieczeniu socjalnym artystów zawodowych. Projekt jest propozycją systemowego uregulowania sytuacji artystów, których specyfika pracy oraz niestabilne dochody uniemożliwiają regularne płacenie składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne.
W Polsce środowisko artystyczne liczy około 60 tysięcy osób wykonujących zawodowo działalność artystyczną w takich obszarach jak: muzyka, sztuki wizualne, performatywne, teatr, film, literatura, taniec oraz twórczość audiowizualna i ludowa. Prawie 69% artystów osiąga przychody poniżej średniej krajowej, a 30% – poniżej minimalnego wynagrodzenia. Na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony zatrudnionych jest 8,3%, natomiast 15,3% pozostaje poza jakimkolwiek tytułem ubezpieczeniowym.
Celem ustawy jest włączenie artystów zawodowych do systemu ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych, poprawa stabilności zawodowej artystów poprzez mechanizm gwarantowanych dopłat do składek oraz wsparcie rozwoju i podnoszenia kompetencji artystycznych.
Projekt ustawy zakłada m.in.:
- wprowadzenie mechanizmu gwarantującego stałe ubezpieczenie społeczne i zdrowotne dla artystów zawodowych, niezależnie od okresowych wahań dochodów;
- dopłaty do składek dla artystów o najniższych dochodach – do poziomu wynikającego z minimalnego wynagrodzenia za pracę, w sytuacji, gdy ich dochody nie pozwalają na samodzielne opłacenie składek;
- finansowanie dopłat z budżetu państwa, przekazywanych bezgotówkowo i automatycznie bezpośrednio do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, bez wliczania ich do dochodu i bez opodatkowania;
- wprowadzenie statusu artysty zawodowego, przyznawanego osobom wykonującym działalność artystyczną w sposób profesjonalny i stały, posiadającym udokumentowany dorobek oraz osiągającym dochody z działalności artystycznej;
- czasowy charakter statusu – przyznawany na okres 3 lat, z możliwością przedłużenia do 5 lat po co najmniej 9 latach ciągłej aktywności artystycznej;
- transparentną procedurę oceny wniosków, opiniowanych przez Komisję Opiniującą, z decyzją podejmowaną przez dyrektora Centrum Edukacji i Pracy Artystycznej;
- dopłaty przyznawane na 12 miesięcy, z możliwością ponownego składania wniosków dla artystów, których dochody w trzech ostatnich latach nie przekroczyły 125% dwunastokrotności minimalnego wynagrodzenia;
- możliwość zawieszenia statusu artysty zawodowego na wniosek artysty na okres od 1 do 36 miesięcy.
Projekty legislacyjne Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, takie jak ustawa o zabezpieczeniu socjalnym artystów zawodowych potwierdzają, że ta grupa ma prawo do takiej samej ochrony zdrowia i zabezpieczenia społecznego jak inni uczestnicy życia społecznego.
