Zarówno orzecznictwo sądów administracyjnych, w tym wyrok NSA z 17 marca 2026 r. sygn. III OSK 2590/22 dotyczący zaliczania pracy w gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, jak i stanowisko Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej przedstawione w odpowiedzi na interpelację nr 16079, skierowaną przez posłankę Iwonę Kozłowską, potwierdzają, że przepisy dotyczące zaliczania pracy w gospodarstwie rolnym do stażu pracy są co do zasady jasne, natomiast trudności praktyczne wynikają przede wszystkim z problemów dowodowych.
Jakie okresy pracy w gospodarstwie wlicza się do stażu pracy?
Zgodnie z ustawą z 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz.U. 1990 nr 54 poz. 310) do w staż pracy mogą być zaliczane m.in.:
- okresy prowadzenia indywidualnego gospodarstwa rolnego lub pracy w gospodarstwie współmałżonka,
- okresy pracy w gospodarstwie rodziców lub teściów sprzed 1 stycznia 1983 r. (przed jego przejęciem),
- okresy pracy w charakterze domownika po 31 grudnia 1982 r.
Jak udokumentować pracę w gospodarstwie rolnym?
Przepisy przewidują kilka sposobów potwierdzenia pracy w gospodarstwie rolnym. Jednym z nich jest zaświadczenie z urzędu gminy – wydawane wyłącznie wtedy, gdy urząd posiada odpowiednią dokumentację, albo zeznania co najmniej dwóch świadków mieszkających w okresie pracy na terenie, na którym znajdowało się gospodarstwo rolne. Zeznania mogą być składane między innymi przed pracodawcą, urzędem gminy, czy notariuszem.
Świadkami mogą być również członkowie rodziny lub powinowaci.
Stanowisko NSA w sprawie zaliczania pracy do stażu pracy
Naczelny Sąd Administracyjny w wydanym 17 marca br. wyroku potwierdził, że urząd gminy nie może wydawać zaświadczeń na podstawie własnych ustaleń ani innych źródeł niż posiadana dokumentacja. W przypadku jej braku urząd jedynie informuje wnioskodawcę o braku podstaw do wydania zaświadczenia.
Jednocześnie Ministerstwo Pracy w odpowiedzi na interpelację nr 16079 wskazało, że problemy w praktyce nie wynikają z samych przepisów, lecz z ich stosowania, i nie planuje obecnie zmian legislacyjnych w tym obszarze.
Inne dopuszczalne dowody potwierdzające pracę
Oprócz zaświadczeń i zeznań świadków, w praktyce mogą być również uwzględniane:
- dokumenty własności,
- orzeczenia sądowe,
- dokumentacja osobowa,
- zaświadczenia z KRUS potwierdzające opłacanie składek.
Rola pracodawcy i sądu
Ostateczna ocena przedstawionych dowodów należy do pracodawcy, który decyduje o zaliczeniu okresu pracy do stażu pracy. W przypadku sporu między pracownikiem a pracodawcą sprawę rozstrzyga sąd pracy.
