Wygaszanie przepisów specustawy dla obywateli Ukrainy staje się faktem: Projekt ustawy o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw, przedłożony przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji po szybkim przyjęciu go przez Parlament został w dniu 29 stycznia 2026 roku przekazany Prezydentowi do podpisu.
Jaki fakt uzasadnia wygaszenie przepisów specustawy?
Wygaszanie przepisów specustawy z 12 marca 2022 roku o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa uzasadniane jest faktem, że po czterech latach sytuacja jest stabilniejsza – większość uchodźców pracuje, a ich dzieci uczęszczają do szkół. W związku z tym rząd wygasza nadzwyczajne przepisy i przechodzi na rozwiązania systemowe.
Projekt wprowadza jeden spójny system wsparcia dla wszystkich cudzoziemców objętych ochroną czasową w UE – niezależnie od obywatelstwa. Oznacza to równe zasady dostępu do świadczeń, rynku pracy i opieki zdrowotnej.
Ochrona czasowa dla obywateli Ukrainy – nowe zasady pobytu i pracy
Ustawa zakłada przedłużenie legalności pobytu osób uciekających przed wojną oraz obywateli Ukrainy do dnia 4 marca 2027 r., zgodnie z obowiązującą obecnie decyzją Rady Unii Europejskiej oraz utrzymanie swobodnego dostępu do rynku pracy dla obywateli Ukrainy objętych ochroną czasową. Pracodawcy będą nadal zatrudniać ich na podstawie powiadomienia o powierzeniu pracy cudzoziemcowi, bez konieczności uzyskiwania dokumentu legalizującego pracę.
Obywatele Ukrainy wjeżdżający po dniu 5 marca 2026 r., chcący uzyskać w Polsce ochronę czasową muszą złożyć wniosek o nadanie numeru PESEL w terminie 30 dni od daty przyjazdu. Dokumentem potwierdzającym posiadanie ochrony czasowej będzie wyłącznie Diia.pl.
Nowe przepisy likwidują dotychczasową zasadę, zgodnie z którą obywatel Ukrainy nie tracił statusu ochrony w przypadku opuszczenia Polski na ponad 30 dni w związku z delegowaniem przez polskiego pracodawcę. Po zmianach ochrona czasowa wygasa bezwzględnie po każdym wyjeździe przekraczającym ten okres, niezależnie od jego przyczyny.
Jakie najważniejsze rozwiązania zostaną zatwierdzone?
Najważniejsze rozwiązania ze specustawy, które zostaną wpisane do systemowej ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, to:
-
- potwierdzanie legalnego pobytu poprzez numer PESEL z odpowiednim statusem;
-
- elektroniczne potwierdzenie tożsamości zamiast dokumentów papierowych;
-
- możliwość korzystania z aplikacji mObywatel;
-
- prostsze zasady dostępu do pracy i prowadzenia działalności gospodarczej.
Utrzymany zostaje rejestr wjazdów i wyjazdów prowadzony przez Straż Graniczną, dzięki któremu będzie można sprawdzać, czy dana osoba faktycznie przebywa w Polsce i jak długo.
Prezydent ma 21 dni na podpisanie ustawy. Nowe przepisy mają wejść w życie od 5 marca 2026 roku.
