W dniu 12 stycznia 2026 r. w dzienniku Ustaw zostały opublikowane dwie ustawy.
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Pierwsza z nich to Ustawa z 18 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2026 r., poz. 26). Nowe przepisy dotyczą miedzy innymi:
- zasad weryfikacji, czy zwolnienie chorobowe jest wykorzystywane zgodnie z celem,
- nowych definicji pracy zarobkowej i aktywności sprzecznej z celem L4,
- możliwości świadczenia pracy u jednego pracodawcy w czasie korzystania ze zwolnienia lekarskiego u innego,
- reformy orzecznictwa lekarskiego w ZUS.
Terminy wejścia w życie przepisów
W ustawie znajdziemy trzy terminy wejścia w życie nowych regulacji. Na pierwszy rzut wchodzi kontrola zwolnień lekarskich. I tak w terminie 14 dni od ogłoszenia ustawy, czyli od 27 stycznia 2026 roku w życie wchodzą przepisy dotyczące kontroli prawidłowości orzekania o czasowej niezdolności do pracy oraz wystawiania zaświadczeń lekarskich, a także przepisy regulujące działania, które może podjąć ZUS w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w wystawianiu zaświadczeń lekarskich.
W terminie 3 miesięcy od opublikowania Ustawy w Dzienniku Ustaw, czyli od 13 kwietnia 2026 roku zaczynają obowiązywać przepisy dotyczące kwestii związanych z podejmowaniem przez świadczeniobiorców określonych czynności w czasie przebywania na zwolnieniu lekarskim. Od tego dnia podjęcie aktywności niezgodnej z celem zwolnienia może spowodować utratę prawa do zasiłku chorobowego.
Również od 13 kwietnia 2026 roku płatnik składek uprawniony do wypłaty zasiłków i ZUS będą mogli kontrolować zarówno zaświadczenia lekarskie o czasowej niezdolności do pracy z powodu choroby, jak i zaświadczenia lekarskie o czasowej niezdolności do pracy z tytułu opieki nad chorym członkiem rodziny. Kontrolą mogą być obejmowane również osoby po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego.
Od 1 stycznia 2027 roku na żądanie ubezpieczonego, który np. jest zatrudniony u jednego pracodawcy na umowie o pracę, a u drugiego na umowie zlecenie lekarz będzie mógł wystawić zwolnienie od pracy tylko dla jednego pracodawcy. Ubezpieczony w czasie, gdy będzie niezdolny do wykonywania pracy u jednego pracodawcy, u drugiego – ze względu na charakter pracy – będzie mógł tę pracę świadczyć.
Zmiany z zakresu deregulacji w prawie pracy
Druga opublikowana ustawa to Ustawa z dnia 4 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (Dz.U. z 2026 r., poz. 25), która wprowadza między innymi możliwość wyboru postaci papierowej lub elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy, np.:
- przekazania informacji o monitoringu,
- przekazania informacji o warunkach przejścia zakładu pracy na innego pracodawcę,
- zamiaru wypowiedzenia umowy o pracę z zakładową organizacją związkową,
- wniosku o udzielenie czasu wolnego za czas przepracowany w godzinach nadliczbowych,
- wniosku o udzielenie urlopu bezpłatnego.
Wypłata ekwiwalentu za urlop według nowych przepisów
Ustawa reguluje też kwestie wypłat ekwiwalentu za urlop. Na mocy nowych przepisów pracodawca będzie dokonywał wypłaty ekwiwalentu pieniężnego w terminie wypłaty wynagrodzenia, na zasadach określonych w art. 85 Kodeksu pracy. Gdy termin wypłaty wynagrodzenia przypada przed dniem rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy, wypłata ekwiwalentu pieniężnego nastąpi w terminie 10 dni od tego dnia.
Przepisy ustawy wchodzą w życie po upływie 14 dni od ogłoszenia, czyli 27 stycznia 2026 roku.
