W dniu 28 stycznia 2026 roku opublikowana została nowa wersja projektu ustawy o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy (nr z wykazu UD283). Nowy projekt ustawy o PIP został przygotowany przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
Wydawanie interpretacji indywidualnych
Nowy projekt ustawy o PIP powstał w ekspresowym tempie po ogłoszonej przez Premiera decyzji o zaprzestaniu prac nad wcześniejszym projektem reformy, i zawiera kilka kluczowych zmian w stosunku do poprzedniej wersji przepisów. Przede wszystkim nowy projekt przyznaje Państwowej Inspekcji Pracy uprawnienia do wydawania decyzji administracyjnych w formie interpretacji indywidualnych dotyczących ustalenia, czy dane zlecenie czy umowa B2B jest de facto umową o pracę. Wydanie interpretacji będzie płatne – przewidywany koszt to 40 złotych. Od wydanej interpretacji będzie możliwość odwołania się do sądu pracy. Od decyzji Okręgowego Inspektora Pracy w sprawie przekształcenia umowy cywilnoprawnej w umowę o pracę przysługiwałoby również odwołanie bezpośrednio do sądu pracy, a sąd ma mieć tylko miesiąc na wyznaczenie pierwszej rozprawy.
Wyrok wstępny
Nowością jest też możliwość wydania przez sąd wyroku wstępnego tylko co do istnienia stosunku pracy, a co do treści stosunku pracy – zarządzenie kolejnej rozprawy, bądź jej odroczenie. Wydając wyrok wstępny rozstrzygający o treści
stosunku pracy, sąd może jednocześnie wydać wyrok częściowy w zakresie ustalenia
rodzaju umowy lub niektórych ustalonych warunków pracy lub płacy.
Proponowane przepisy zakładają, że wydanie decyzji o istnieniu stosunku pracy byłoby uwarunkowane wcześniejszym niewykonaniem przez pracodawcę polecenia usunięcia naruszenia. Tak więc Okręgowy Inspektora Pracy może nakazać zmianę zlecenia w etat, jeśli zatrudniający nie wykona polecenia dotyczącego usunięcia naruszeń w zakresie związanym z zawieraniem umów.
Moment nawiązania stosunku pracy
Kolejna zmiana w stosunku do starego projektu ustawy dotyczy momentu nawiązania stosunku pracy. Wcześniejszy przepis o decyzji stwierdzającej istnienie stosunku pracy obejmował okres do trzech lat wstecz, w nowej wersji został zmieniony, i data zawarcia umowy jest datą wydania decyzji. Jeżeli w trakcie kontroli pracodawca rozwiązał umowę cywilnoprawną, to wtedy datą zawarcia umowy o pracę jest datą rozpoczęcia kontroli.
Nowością w styczniowym projekcie jest propozycja, by składki z umowy cywilnoprawnej były zaliczane na poczet umowy o pracę. We wcześniejszej wersji przepisów ZUS miał zwracać składki za umowy cywilnoprawne, a potem pobierać je ponownie wraz z odsetkami.
Wzrost wysokości kar
Złagodzenie przepisów w stosunku do wcześniejszej wersji przepisów zakłada m.in objęcie amnestią pracodawców, którzy w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy dobrowolnie przekształcą umowę cywilnoprawną lub B2B w umowę o pracę. Nie oznacza to jednak, że przepisy zawarte w nowym projekcie są dużo łagodniejsze dla pracodawców – podwyższeniu uległy stawki kar i mandatów za wykroczenia przeciwko prawom pracownika. Podstawowe kary za wykroczenia miałaby sięgać aż 60 000 PLN, a kary w przypadku uporczywych naruszeń górna kwota to 90 000 PLN. Podwyższeniu miałaby ulec również kwoty mandatów, które może nakładać inspektor – z maksymalnych 2 000 PLN do 5 000 PLN, a jeżeli ukarany co najmniej dwukrotnie popełnia kolejne wykroczenie w ciągu dwóch lat od ostatniego wykroczenia to mandat może wynieść do 10 000 PLN.
Projekt ustawy ma być rozpatrywany na Stałym Komitecie Rady Ministrów, prawdopodobnie w dniu 5 lutego br.
