Archiwa nadgodziny - Praktyczne Szkolenia Prasołek & Sawicki Sp. J.

Rozliczanie nadgodzin dla zaawansowanych – praktyczne warsztaty

Czas pracy od wielu lat jest jedną z najtrudniejszych części prawa pracy, a najwięcej problemów praktycznych budzi jego rozliczanie, które przysparza działom kadr wiele problemów. Dlatego zdecydowaliśmy się na przygotowanie warsztatów dla zaawansowanych, które są drugą częścią warsztatów z rozliczania czasu pracy, ale stanowią również odrębną całość i są skierowane dla osób zajmujących się w praktyce problematyką rozliczania czasu pracy. Wszystkich zainteresowanych tematem zapraszamy na specjalistyczne warsztaty “Rozliczanie nadgodzin dla zaawansowanych”.

W trakcie zajęć zostaną przeanalizowane stanowiska urzędowe oraz wyroki Sądu Najwyższego z okresu ostatnich kilku lat i w formie warsztatowej uczestnicy nabędą praktyczne umiejętności w zakresie rozliczania czasu pracy w nietypowych sytuacjach.

Kiedy?
14 maja 2026 r., godziny: 10:00 – 15:00

Gdzie?
szkolenie wyłącznie w formie online

Program

Wyjścia prywatne i ich odpracowania

Czy pracownik niepełnosprawny z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności może odpracować wyjście prywatne?
Czy nieodpracowanie wyjścia prywatnego przez pracownika niepełnosprawnego uzasadnia zmniejszenie mu wynagrodzenia z tego tytułu?
Czy pracownik niepełnosprawny, który ma zgodę lekarza na pracę w godzinach nadliczbowych może odpracować wyjście prywatne w dowolnych terminach?
Czy kobieta w ciąży może odpracować wyjście prywatne w innym dniu niż miało ono miejsce?
Czy pracownik będący rodzicem dziecka do lat 4 może odpracować wyjście prywatne w innym dniu niż miało ono miejsce?

Zasady ustalania godzin nadliczbowych

Czy praca powyżej 8 godzin przypadająca w tzw. przestrzeni międzydobowej (czarnej dziurze) jest w całości rozliczana jako nadgodziny średniotygodniowe?
Czy godziny nadliczbowe mogą wystąpić w dobie, w której pracownik wykorzystywał urlop wypoczynkowy?
Jak rozliczyć nadliczbową pracę w pierwszym dniu po urlopie wypoczynkowym przypadającą przed dobą pracowniczą?
Czy w dniu, w którym pracownik korzystał z 2 godzin opieki nad dzieckiem do lat 14 i pracował faktycznie 6 godzin dojdzie do nadgodzin dobowych, jeśli pracownik zostanie w pracy o 2 godziny dłużej?
Czy oddanie dnia wolnego za pracę w sobotę trwającą 8 godzin w dniu, kiedy w harmonogramie czasu pracy pracownik ma zaplanowane 6 godzin pracy stanowi wystarczającą rekompensatę pracy w sobotę?
Czy kierownik wyodrębnionej komórki organizacyjnej ma prawo do wynagrodzenia za nadgodziny, jeśli wykonuje pracę na równi ze swoimi podwładnymi?

Wynagrodzenie za godziny nadliczbowe

Jak zmiana stawki wynagrodzenia w trakcie miesiąca kalendarzowego wpływa na rozliczenie wynagrodzenia za nadgodziny dobowe?
Czy można wypłacać stały – miesięczny ryczałt za nadgodziny pracownikowi, który wypracowuje je tylko przez część roku w trakcie sezonu np. produkcyjnego, czy turystycznego?
Czy stale, czyli co miesiąc wypłacane nagrody powinny być uwzględnione przy obliczaniu wynagrodzenia za nadgodziny?
Jak sąd pracy wyliczy wynagrodzenie za nadgodziny, gdy pracownik ma dodatkową umowę zlecenia z pracodawcą w celu obejścia przepisów o nadgodzinach?
Czy w przypadku zaplanowania pracownikowi zatrudnionemu w 3-miesięcznym okresie rozliczeniowym w harmonogramie większej ilości godzin pracy niż wynikałoby z danego miesiąca i zwolnienia pracownika z pracy z końcem takiego miesiąca należy mu wypłacić wynagrodzenie za nadgodziny, jeśli pracownik przez cały ten okres nie przepracował ani 1 godziny korzystając ze zwolnienia lekarskiego?
Czy szkoda wyrządzona przez pracownika produkcyjnego może zostać odpracowana w wolną sobotę, za którą pracownik nie otrzyma wynagrodzenia zgodnie z ugodą pozasądową zawartą z pracodawcą?
Kiedy możliwe jest miarkowanie wynagrodzenia za nadgodziny przez sąd pracy?

Czas wolny za godziny nadliczbowe

Czy pracodawca musi oddać dzień wolny w innym terminie, gdy w dniu kiedy był zaplanowany dzień wolny w zamian za pracę w sobotę/niedzielę pracownik korzystał ze zwolnienia lekarskiego?
Czy choroba w dniu wolnym wyznaczonym w zamian za święto przypadając w sobotę uprawnia pracownika do żądania udzielenia dnia wolnego w innym terminie?
Czy podpisany wniosek pracownika o odbiór nadgodzin w postaci czasu wolnego i uwzględnienie tej informacji w ewidencji czasu pracy jest równoznaczne z jego wykorzystaniem w przypadku, gdy pracownik zachoruje w dniu, kiedy taki czas wolny był zaplanowany?
Czy możliwe jest oddanie czasu wolnego za godziny ponadwymiarowe wypracowane przez pracownika zatrudnionego na część etatu?

Ewidencja czasu pracy

Czy ewidencja czasu pracy może się składać z kilku dokumentów?
Czy ewidencja czasu pracy musi być prowadzona na bieżąco, czy może być uzupełniana przed zamknięciem listy płac?
Czy w ewidencji czasu pracy muszą być wykazywane przerwy na karmienie dziecka piersią?
Czy w przypadku zatrudnionych w systemie zadaniowego czasu pracy trzeba wykazywać wymiar absencji w kartach ewidencji czasu pracy?
Czy lista obecności i ewidencja czasu pracy będą przechowywane przez taki sam okres czasu?

Cena obejmuje: udział w szkoleniu online, materiały w wersji elektronicznej, certyfikat PDF.

Jak rozliczać nadgodziny w przestrzeniach międzydobowych (tzw. czarnych dziurach)?

W związku z dużymi problemami uczestników naszej konferencji o czasie pracy dotyczącymi rozwiązania przygotowanego testu z pytaniami miedzy innymi o nadgodziny w przestrzeniach międzydobowych, zdecydowaliśmy się szerzej omówić zagadnienie rozliczania dodatkowej pracy przypadającej nie w dobach pracowniczych, gdyż okazało się, że to bardzo trudne zadanie także dla ekspertów z obszaru kadrowo-płacowego.

Co to jest przestrzeń międzydobowa i kiedy ona powstaje?

Od 2004 r. w naszych przepisach dotyczących czasu pracy funkcjonuje pojęcie doby pracowniczej, przez którą rozumiemy kolejne 24 godziny, licząc od planowanego w rozkładzie czasu pracy rozpoczęcia pracy. Zatem, gdy pracownik pracuje w sztywnym i stałym rozkładzie czasu pracy, np. 8.00 – 16.00 od poniedziałku do piątku, to doby liczymy w ciągłości od 8.00 do 8.00 w kolejnych dniach i nie ma pomiędzy nimi żadnych przerw. Jednak przy pracy zmianowej lub w systemach równoważnych, w których nie ma sztywnych zmian, a praca jest planowana nierównomiernie sytuacja będzie bardziej skomplikowana.

Rozważmy bowiem taki przypadek:

- Poniedziałek – praca planowana: 6.00 – 14.00,

- Wtorek – praca planowana: 14.00 – 22.00,

- Środa – praca planowana: 22.00 – 6.00,

W takiej sytuacji poniedziałkowa doba pracownicza trwa od 6.00 w poniedziałek do 6.00 we wtorek, doba wtorkowa natomiast dopiero od godziny 14.00 we wtorek do 14.00 w środę, a doba środowa z kolei od godziny 22.00 w środę do 22.00 w czwartek. Zatem pomiędzy dobą poniedziałkową a wtorkową mamy 8 godzin przerwy (6.00 – 14.00 we wtorek) i taką samą przerwę mamy między dobą wtorkową, a środową (14.00 do 22.00 w środę).

Taki harmonogram czasu pracy jest oczywiście prawidłowy i nie wiążą się z nim żadne komplikacje dopóki nie dojdzie do dodatkowej pracy w przestrzeniach czasowych przypadających pomiędzy dobami pracowniczymi, które w praktyce są różnie określane, jako przestrzenie międzydobowe, czy tzw. „czarne dziury” między dobami.

Kiedy mamy do czynienia z takim przypadkami?

Co do zasady będą to zawsze sytuacje, gdy w kolejnym dniu roboczym praca jest planowana pracownikowi później niż w dniu poprzednim, np. poniedziałek 8.00 – 12.00, a wtorek 10.00 – 18.00. Powyższe dotyczy oczywiście także pracy zmianowej i takich jej rozkładów, gdy w kolejnych dniach następuje praca na wyższej zmianie roboczej, co występuje zarówno w podstawowym jak i równoważnym systemie czasu pracy.

Dodatkowo należy pamiętać o sztywnych definicjach niedzieli oraz święta, wynikających z przepisów Kodeksu pracy, które mogą spowodować powstanie tzw. czarnych dziur pomiędzy nimi, a pierwszym dniem roboczym. Przykładowo, gdy czas trwania niedzieli (święta) u pracodawcy nie został zdefiniowany to co do zasady trwa ona od 6.00 w niedzielę do 6.00 w poniedziałek, a więc pracownicy biurowi pracujący w godzinach 9.00 – 17.00, mają co poniedziałek przestrzeń międzydobową trwającą 3 godziny, przypadającą od 6.00 do 9.00.

Najdłuższe przestrzenie międzydobowe występują w praktyce w rozkładach pracy zmianowej, gdyż mogą wynosić:

- 8 godzin przy przejściu ze zmiany I na II w systemie podstawowym (np. 6.00 – 14.00),

- 12 godzin przy przejściu ze zmiany I na II w systemie równoważnym (np. 6.00 – 18.00),

- 16 godzin przy przejściu ze zmiany I na III w systemie podstawowym (np. 6.00 – 22.00).

Zasadniczo przestrzeń międzydobowa to okres krótszy niż 24 kolejne godziny, gdyż zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego i przyjętą przez PIP praktyką taki okres przypadający po zmianie roboczej pracownika może już być potraktowany jako dzień wolny od pracy.

Ilustracja przedstawia reklamę internetowego kursu pod tytułem „Akademia czasu pracy”, organizowanego przez firmę „Praktyczne Szkolenia Prasotek & Sawicki Sp. J.”. Kurs składa się z sześciu spotkań, które odbędą się między 23 października a 19 grudnia 2025 roku. Centralna część grafiki zawiera czytelny tytuł szkolenia oraz daty cyklu, natomiast na dole umieszczono przycisk „Dowiedz się więcej!”, zachęcający do poznania szczegółów. W prawym dolnym rogu widoczny mężczyzna w bordowej marynarce i białej koszuli.

Jaka jest ogólna zasada rozliczania dodatkowej pracy w tzw. czarnej dziurze?

W 2013 r. MRPiPS rozstrzygnęło, że praca dodatkowa przypadająca w przestrzeniach międzydobowych (czyli nadgodziny w przestrzeniach międzydobowych) nie może być rozliczona jako nadgodziny dobowe, gdyż nie przypada ona w dobie pracowniczej, a przed dobą lub pomiędzy dobami. W takiej sytuacji dla zatrudnionych na cały etat powstaną nadgodziny średniotygodniowe, gdyż mamy tylko dwie kategorie nadgodzin w Kodeksie pracy i jeśli dodatkowa praca nie stanowi nadgodziny dobowej, to w praktyce przekroczy ona przeciętną 40-godzinną tygodniową normę czasu pracy i musi zostać zakwalifikowana jako nadgodzina średniotygodniowa. Działamy tutaj więc trochę na zasadzie wykluczenia, skoro nie mogła to być nadgodzina dobowa, to wliczamy ją do puli średniotygodniowych.

Praktykę taką przyjęła następnie PIP i takie kieruje wystąpienia do pracodawców, którzy jeszcze liczą inaczej nadgodziny, gdyż przyjęte wtedy metody są mniej korzystne dla pracowników, ponieważ należy pamiętać, że nadgodziny średniotygodniowe dają zawsze prawo do dodatku 100% do wynagrodzenia.

Czy praca dłuższa niż 9 godzin w przypadku przestrzeni międzydobowej jest rozliczana tak samo?

Czarna dziura może trwać nawet 16 godzin, gdy pracownik przechodzi z dnia na dzień z pierwszej zmiany na trzecią zmianę, gdyż wtedy doba pierwszej zmiany kończy się np. o 6.00, a doba pracownicza w przypadku 3-ciej zmiany rozpocznie się w tym samym dniu kalendarzowym, ale dopiero od 22.00. Możliwe jest więc, że w przestrzeni międzydobowej dojdzie do pracy dłuższej niż 8 godzin i wtedy pojawia się pytanie, czy tak jak w dobach pracowniczych czy dniach wolnych od pracy pierwsze 8 godzin traktujemy jako nadgodziny średniotygodniowe, a godziny powyżej 8-mej godziny jako nadgodzin dobowe? Czy tutaj obowiązuje zasada pierwszeństwa normy dobowej?

Otóż nie, co potwierdziło MRPiPS w kolejnym stanowisku z 2017 r., wskazując, że norma dobowa – jak sama nazwa wskazuje – dotyczy tylko doby pracowniczej, a przestrzeń międzydobowa to okres krótszy niż 24 godziny i nie może być uznana za dobę pracowniczą. Zatem, gdyby w tym okresie pracownik zatrudniony na cały etat wykonał 9 godzin dodatkowej pracy, to wszystkie je rozliczymy jak nadgodziny średniotygodniowe z dodatkiem 100% wynagrodzenia, a więc 9-ta godzina nie będzie w takim przypadku nadgodziną dobową.

Jak rozliczyć niepełnoetatowca w przypadku pracy w tzw. czarnej dziurze?

W przypadku pracowników zatrudnionych w niepełnym wymiarze czasu pracy dodatkowa praca w przestrzeni międzydobowej nie spowoduje co do zasady przekroczenia przeciętnej 40-godzinnej normy tygodniowej, a więc nie powstaną ani nadgodziny średniotygodniowe, ani dobowe. Potwierdził to Główny Inspektorat Pracy w swoim stanowisku z 2022 r., przyjmując, że w takiej sytuacji dodatkowa praca powinna zostać rozliczona jako godziny ponadwymiarowe, a więc powinna zostać rozliczona zwykłą stawką wynagrodzenia bez żadnego dodatku.

Możliwe jest oczywiście, że taka praca przekroczy określony w umowie o pracę zawartej z takim pracownikiem tzw. limit godzin ponadwymiarowych, i wtedy w zależności od sposobu jego określenia pracownik otrzyma dodatki w wysokości dodatków za godziny nadliczbowe. Nadal jednak nie będzie to praca nadliczbowa, a jedynie praca wynagradzana dodatkiem o takiej samej wartości finansowej.

Co należy zapamiętać?

Kluczowe do zapamiętania są zatem 3 tezy:

1. Praca w przestrzeni międzydobowej w przypadku pracownika zatrudnionego na pełen etat to zawsze nadgodziny średniotygodniowe,
2. Praca w przestrzeni międzydobowej dla niepełnoetatowca oznacza rozliczenie godzin ponadwymiarowych i ewentualnie weryfikację umownego ich limitu.
3. W przestrzeni międzydobowej nie obowiązuje norma dobowa wynosząca 8 godzin.