Autor: Olga Kochanowska

Rada Unii Europejskiej i Parlament Europejski doszły po 10 latach od przedstawienia przez Komisję Europejską projektu do wstępnego porozumienia co do kształtu zmian w rozporządzeniach nr 883/2004 i 987/2009 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Uzgodnione wstępnie nowe przepisy zakładają planowane zmiany w delegowaniu pracowników w ramach UE. I tak w przypadku delegowania pracowników konieczne będzie zawiadomienie państwa przyjmującego o delegowaniu pracownika jeszcze zanim pracownik wyruszy do pracy za granicę.

Wyjątki od obowiązku zgłaszania delegowania

W projekcie przewidziano następujące wyjątki od tego obowiązku:

• nie dotyczyć on będzie podróży służbowych,
• nie dotyczyć będzie wyjazdów trwających do trzech dni w okresie 30 dni, a z wyjątku trzech dni zostanie wyłączony sektor budowlany.

Nowe zasady dotyczące świadczeń socjalnych w UE

Inne zmiany wynikające z nowelizacji rozporządzeń 883/2004 i 987/2009 dotyczą to między innymi doprecyzowania okoliczności, w których państwa członkowskie mogą ograniczyć dostęp do świadczeń socjalnych, jeśli chodzi o przemieszczających się obywateli Unii Europejskiej, którzy nie pracują ani nie poszukują aktywnie pracy.

Koordynacja świadczeń dla pracowników transgranicznych

W nowych przepisach znajdzie się również definicja świadczeń z tytułu opieki długoterminowej, a także nowe rozwiązania dotyczące do koordynacji świadczeń dla bezrobotnych w przypadku pracowników transgranicznych.

Współpraca państw UE w walce z nadużyciami

W projekcie uwzględniono też rozwiązania wzmacniające współpracę między państwami Unii w celu zapewnienia dostępu do świadczeń oraz skuteczniejszego zwalczania firm, które oferują złe warunki pracy zatrudnianym osobom w celu zminimalizowania kosztów pracy i obniżenia składek na ubezpieczenia społeczne.

Kiedy nowe przepisy wejdą w życie?

Projekt po formalnym przyjęciu go przez Parlament Europejski i Radę UE zostanie następnie opublikowany w Dzienniku Urzędowym UE.

Ministerstwo Finansów przygotowuje projekt ustawy o zmianie ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej oraz niektórych innych ustaw, dzięki któremu możliwy byłby automatyczny dostęp do danych KAS dla Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Projekt zmian w dostępie ZUS do danych KAS

Dzięki projektowanym zmianom ZUS miałby możliwość automatycznego pozyskiwania danych z systemów Krajowej Administracji Skarbowej, bez konieczności składania każdorazowo wniosków o udostępnienie informacji.

Automatyczny dostęp do danych KAS

W obecnym stanie prawnym zgodnie z art. 52 Ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej ZUS może otrzymywać dane z KAS wyłącznie na wniosek, głównie do celów analiz i weryfikacji danych potrzebnych do poboru składek i w związku z prowadzonymi postępowaniami. Po zmianach w przepisach dostęp ten zostałby zautomatyzowany oraz obejmowałby szerszy zakres informacji.

Jakie dane podatkowe będzie mógł pozyskiwać ZUS?

Po zmianach ZUS miałby dostęp między innymi do takich informacji podatkowych jak:

• czy w dokumentach wykazywany był przychód, dochód, strata, podatek zerowy, koszty uzyskania – dane o wysokości, w tym VAT
• wysokość nadpłaty/zwrotu/podatek zerowy z tytułu podatku dochodowego/VAT wraz z terminem zwrotu
• zgłoszone rachunki bankowe

Cel zmian – usprawnienie postępowań i cyfryzacja

Jak wskazało w uzasadnieniu do projektu Ministerstwo Finansów automatyczny dostęp do danych KAS ma na celu usprawnienie postępowań, ograniczenie obowiązków informacyjnych po stronie obywateli i przyspieszenie działania administracji, wpisując się w szeroki trend cyfryzacji państwa.

Wyższe płace jako kryterium przetargowe: W wydanym w dniu 5 marca 2026 r. wyroku (C-210/24) Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej orzekł, że w przypadku zamówień publicznych możliwe jest przyznawanie dodatkowych punktów wykonawcom, którzy oferują wyższe wynagrodzenie pracownikom realizującym dane zlecenie, czy oferującym pracownikom podwyżki ponad limity wynikające z prawa pracy i układów zbiorowych. Wyższe wynagrodzenia mogą być w niektórych przypadkach kryterium decydującym o wyborze oferty.

Spór o wynagrodzenia w hiszpańskim przetargu

Sprawa, w której orzekał Trybunał dotyczyła sporu pomiędzy hiszpańskim miastem a lokalnymi wykonawcami, którzy kwestionowali fakt, że przy wyborze wykonawcy usług urzędnicy przykładali niewspółmierną – wg nich – wagę do wysokiego poziomu płac osób zatrudnianych do obsługi zlecenia. O sukcesie w przetargu na usługi pomocy społecznej na rzecz osób i rodzin z trudnościami decydującym kryterium miały być jak największe podwyżki wynagrodzeń dla osób realizujących usługę. Miasto przy wyborze wykonawcy usługi wysoko oceniało też sformalizowanie podwyżek z układach zbiorowych pracy.

Stanowisko sądów krajowych wobec kryterium płacowego

Krajowe sądy rozpatrując sprawę uznały, że kryterium wysokich wynagrodzeń dla pracowników mogłoby okazać się nieproporcjonalne i dyskryminujące dla firm, które nie mają wystarczającej zdolności do wypłaty wysokich wynagrodzeń.

TSUE: poziom wynagrodzeń wpływa na jakość usług

Trybunał Sprawiedliwości UE uznał jednak, że w przypadku usług, których podstawowym kosztem są wynagrodzenia pracowników, poziom płac może mieć realny wpływ na jakość wykonywanych usług, a także ich stabilność i ciągłość. W postępowaniach o udzielenie zamówienia publicznego znaczenie mają też warunki pracy osób wykonujących dane usługi. Koszty płac są zazwyczaj głównym czynnikiem wynagrodzenia świadczeniodawcy za usługi społeczne, więc zasadne jest założenie, że wyższe wynagrodzenia mogą przyczynić się do poprawy jakości usługi.

Projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (nr z wykazu UDER105) pojawił się w dniu 4 maja 2026 r. na stronach Rządowego Centrum Legislacji.

Projekt zmian w przekazywaniu formularzy PIT

Projekt ustawy wprowadza zmiany do ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od  osób fizycznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 163) oraz do ustawy z  dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2026 r. poz. 554).

Koniec obowiązku przekazywania PIT-11 pracownikom?

Celem projektu jest zniesienie obowiązku przekazywania podatnikom informacji PIT-11, PIT-R, PIT-8C, IFT-1R, i IFT-2R przez płatników oraz inne podmioty zobowiązane do ich sporządzenia, przy jednoczesnym zapewnieniu podatnikom dostępu do tych informacji w celu wykonania obowiązków podatkowych.

PIT-11 tylko na wniosek podatnika

Zgodnie z aktualnie obowiązującymi przepisami płatnicy oraz inne podmioty zobowiązane do sporządzania ww. informacji są zobligowani do przekazywania ich zarówno właściwym urzędom skarbowym jak i podatnikom. Przygotowany przez Ministerstwo Finansów projekt ustawy z 28 kwietnia 2026 r. zakłada, że imienne informacje PIT-11, PIT-R, PIT-8C, IFT-1R i IFT-2R będą przekazywane podatnikowi wyłącznie na jego wniosek, przy czym wniosek ten nie będzie wymagał uzasadnienia.

Dostęp do danych podatkowych przez usługę Twój e-PIT

Formularz natomiast nadal będzie musiał być przesłany elektronicznie do urzędu skarbowego do końca stycznia. Podatnicy zaś będą mieli dostęp do danych podatkowych wykazanych w tych informacjach zagwarantowany za pośrednictwem usługi Twój e-PIT.

Kiedy płatnik nadal będzie musiał przekazać formularz PIT?

W projekcie przewidziano kilka sytuacji, w których formularz będzie przekazywany podatnikowi bez konieczności składania wniosku:

• ZUS/KRUS nadal będzie automatycznie przesyłał formularze PIT-40A oraz PIT-11A emerytom i rencistom,
• Podmiot, który kończy swoją działalność musi przekazać dokumenty PIT-11 pracownikom najpóźniej w dniu zamknięcia firmy,
• Pracodawca, który złoży informację PIT-11 itp. lub jej korektę po ustawowym terminie (gdy dane nie zdążyły zasilić systemu Twój e-PIT przed 15 lutego), ma 14 dni na dostarczenie jej podatnikowi.

Kiedy nowe przepisy podatkowe wejdą w życie?

Planowane zmiany są kolejnym elementem deregulacyjnych prac rządu. Projektowana ustawa ma wejść w życie 1 stycznia 2027 r.

Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o pracowniczych planach kapitałowych oraz ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (nr druku 2497) wpłynął w dniu 29 kwietnia do Sejmu.

Cyfrowe wezwania do zawarcia umowy o zarządzaniu PPK

Projekt ustawy zakłada uproszczenie kontaktu państwa z przedsiębiorcami w sprawie Pracowniczych Planów Kapitałowych. I tak zamiast papierowych listów wezwania do zawarcia umowy o zarządzaniu PPK będą trafiać w formie cyfrowej na konta firm w ZUS. Nowy projekt wpisuje się w działania deregulacyjne rządu.

Obowiązek zawarcia umowy o zarządzanie PPK

Zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami pracodawca zatrudniający osoby podlegające pod Pracownicze Plany Kapitałowe ma obowiązek zawrzeć umowę o zarządzanie PPK z wybraną instytucją finansową. Jeżeli nie dopełni tego obowiązku, to Polski Fundusz Rozwoju wysyła listowne wezwanie z przypomnieniem o obowiązku zawarcia umowy o zarządzaniu PPK. Proponowane zmiany w przepisach umożliwią PFR wysyłanie wezwań do pracodawców w formie elektronicznej, poprzez konto firmy w systemie ZUS.

Kiedy wezwanie będzie uznane za doręczone?

Wezwanie takie będzie uznane za doręczone w dniu jego odczytania na koncie w ZUS, albo po 14 dniach od udostępnienia, nawet jeśli konto nie zostanie otwarte.

Termin wejścia w życie nowych przepisów

Przepisy miałyby wejść w życie po 14 dniach od ogłoszenia ustawy w Dzienniku Ustaw.

Założenia projektu ustawy o zmianie ustawy o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej zostały opublikowane w wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów (nr z wykazu UD396). Projekt ustawy przewiduje wprowadzenie zmian w ustawie regulującej powierzenie pracy cudzoziemcom.

Ustawa o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom

Ustawa z dnia 20 marca 2025 r. o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2025 r., poz. 621) weszła w życie 1 czerwca 2025 r., wprowadzając nowe rozwiązania mające na celu ograniczenie nadużyć związanych z dostępem cudzoziemców do rynku pracy.

Dlaczego konieczna jest nowelizacja przepisów?

W trakcie obowiązywania przepisów ustawy zidentyfikowano obszary, w których konieczne stało się doprecyzowanie części regulacji, uzupełnienie odesłań oraz poprawa jej spójności wewnętrznej, tak aby zapewnić jej prawidłową wykładnię oraz stosowanie.

Priorytetowe traktowanie inwestorów i legalizacja pracy cudzoziemców

Konieczne do doprecyzowania okazały się m.in. przepisy dotyczące priorytetowego traktowania w procedurach związanych z legalizacją pracy przedsiębiorców realizujących strategiczne inwestycje. Konieczne stało się również wprowadzenie rozwiązań umożliwiających elastyczne pozyskiwanie pracowników, w szczególności w sytuacji przewidywanego wzrostu skali inwestycji gospodarczych w Polsce i spodziewanych w związku z tym deficytów pracowników.

Nowe kryteria dla przedsiębiorców w Polskiej Strefie Inwestycji

W ramach uszczelnienia zasad wpisu do wykazu przedsiębiorców, którzy mogą ubiegać się o priorytet w rozpatrywaniu spraw o wydanie zezwolenia na pracę oraz wiz przepisy ustawy przewidują wprowadzenie dodatkowego kryterium wielkości inwestycji w przypadku inwestycji w ramach Polskiej Strefy Inwestycji, co pozwoli na rzeczywiste wspieranie najbardziej pożądanych i priorytetowych projektów inwestycyjnych.

Ułatwienia dla obywateli wybranych państw trzecich

W projekcie przewidziano też wprowadzenie ułatwień w dostępie do polskiego rynku pracy dla obywateli wybranych wysokorozwiniętych państw trzecich (takich jak Australia, Kanada, Japonia, Republika Korei, Nowa Zelandia, Singapur, USA, Wielka Brytania czy Tajwan). Projekt zakłada dodanie przepisu upoważniającego do określenia, w drodze rozporządzenia, wykazu państw, których obywatele będą zwolnieni z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę; w zamian ustawa wprowadzi obowiązek przekazania, w formie elektronicznej, powiadomienia o powierzeniu pracy lub zamierzeniu jej powierzenia, a także o warunkach wykonywania pracy.

Inne planowane zmiany w przepisach dotyczących pracy cudzoziemców

Inne planowane zmiany to między innymi:

• dodanie w ustawie z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia przepisu, który pozwoli na finansowanie z Funduszu Pracy, m.in. szkoleń dla pracowników urzędów wojewódzkich i powiatowych urzędów pracy zajmujących się sprawami z zakresu zezwoleń na pracę i oświadczeń o zamiarze powierzenia pracy cudzoziemcowi,

• zmiana charakteru jednej z przesłanek odmowy udzielenia zezwolenia na pracę z obligatoryjnego na fakultatywny w sytuacji gdy cudzoziemiec posiadający zezwolenie na pracę lub oświadczenie o powierzeniu pracy cudzoziemcowi wjechał na terytorium Polski w celu wykonywania pracy i żadnej pracy nie wykonywał ,
  
• uzupełnienie art. 30 ust. 1 pkt 3 ustawy w zakresie liczby godzin pracy cudzoziemca w przypadku umów cywilnoprawnych. Obecnie w przepisie jest mowa tylko o wymiarze czasu pracy co oznacza, że ma on zastosowanie tylko do umów o pracę, a powinien być stosowany we wszystkich przypadkach powierzenia pracy cudzoziemcowi, także na podstawie umów cywilnoprawnych;
  

W dniu 21 kwietnia 2026 r. na stronach Rządowego Centrum Legislacji pojawił się kolejny, nowy projekt ustawy o stażach (nr z wykazu UD307). Zasadniczą zmianą, która znalazła się w najnowszej wersji projektowanych przepisów jest rezygnacja z możliwości realizacji stażu na podstawie umowy zlecenia i zastąpienie jej umową o pracę. Oznacza to, że do stażystów stosowane będą przepisy Kodeksu pracy, i tym samym wykreślone zostały z nowego projektu przepisy dotyczące czasu pracy stażystów.

Wynagrodzenie stażysty według nowego projektu ustawy

Powyższa zmiana wymusiła także zmiany w zakresie wysokości świadczenia przysługującego stażyście. Zgodnie z projektem odbywającemu staż na podstawie umowy o pracę, wysokość przysługującego świadczenia nie będzie mogła być niższa niż 65% minimalnego wynagrodzenia za pracę, o którym mowa w ustawie z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. z 2024 r. poz. 1773). W przypadku stażu w niepełnym wymiarze wysokość wynagrodzenia za staż będzie ustalana proporcjonalnie do czasu odbywanego stażu.

Zakaz kierowania stażystów przez agencje pracy tymczasowej

Nowy projekt ustawy o stażach wprowadza także zakaz kierowania osób na staż przez agencję pracy tymczasowej lub osobę działającą w jej imieniu. Za złamanie tego zakazu grozi kara grzywny w wysokości od 3 000 do 30 000 zł.

Zmiana definicji „nieletniego stażysty”

W ramach dostosowania definicji do tych obowiązujących w prawie cywilnym w projekcie ustawy zmieniono określenie “nieletni stażysta” na “małoletni stażysta”.

Umowy stażowe zastąpią praktyki absolwenckie

Umowy stażowe mają zastąpić umowy o praktyku absolwenckie. Dlatego w ramach przepisów przejściowych umowy o praktyki absolwenckie zawarte przed dniem wejścia w życie ustawy miałyby być wykonywane na podstawie dotychczasowych przepisów jednak nie dłużej niż przez okres 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy. W przypadku umów o praktyki absolwenckie zawartych przez niepełnoletnich absolwentów szkół ponadpodstawowych realizujących obowiązek nauki – nie dłużej niż do ukończenia przez nich 18. roku życia.

Kiedy nowe przepisy o stażach wejdą w życie?

Nowe przepisy miałyby wejść w życie od 1 stycznia 2027 r., a nie po upływie 6 miesięcy od ich ogłoszenia jak pierwotnie zakładano.

Obowiązująca od 5 marca 2026 r. Ustawa z 20 marca 2025 r. o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2025 r. poz. 621) nakłada na podmiot powierzający pracę cudzoziemcowi obowiązek ponownego powiadomienia powiatowego urzędu pracy o powierzeniu pracy cudzoziemcowi, co należy uczynić w terminie 7 dni od zmiany rodzaju umowy pomiędzy podmiotem powierzającym pracę cudzoziemcowi a obywatelem Ukrainy.

Kiedy trzeba ponownie powiadomić PUP o powierzeniu pracy?

Ponowne powiadomienie o powierzeniu pracy jest obowiązkiem wynikającym bezpośrednio z art. 5a ust. 5 pkt 1 i 2 ww. ustawy:

1. Polski podmiot powierzający pracę cudzoziemcowi powiadamia powiatowy urząd pracy o powierzeniu pracy cudzoziemcowi korzystającemu z ochrony czasowej w Rzeczypospolitej Polskiej w ciągu 7 dni od dnia rozpoczęcia pracy przez cudzoziemca.

2. Powiadomienia o powierzeniu pracy cudzoziemcowi dokonuje się za pomocą systemu teleinformatycznego, o którym mowa w art. 26 ust. 1 pkt 7 lit. b ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia.

Stanowisko MRPiPS w sprawie zmiany rodzaju umowy

W związku z powyższym powstało pytanie, czy należy tego obowiązku dopełnić tylko w przypadku zmiany umowy cywilnoprawnej na umowę o pracę, czy należy tak samo postąpić również w przypadku zmiany umowy na okres próbny na umowę na czas określony bądź nieokreślony, a także w sytuacji zmiany umowy na czas określony na umowę na czas nieokreślony?

Jakie zmiany umowy wymagają ponownego powiadomienia?

Odpowiedzi na to pytanie udzieliło Ministerstwo Rodziny Pracy i Polityki Społecznej w stanowisku z 26 marca 2026 r. wskazując, że cytowany powyżej przepis dotyczy wszystkich wymienionych sytuacji, a więc ponowne powiadomienie o powierzeniu pracy należy złożyć przy:

• przejściu z umowy cywilnoprawnej na umowę o pracę,
• przejściu z umowy o pracę na umowę o cywilnoprawną,
• przejściu z umowy na okres próbny na umowę na czas określony bądź nieokreślony,
• przejściu z umowy o pracę na czas określony na umowę o pracę na czas nieokreślony,
• przejściu z umowy o pracę na czas nieokreślony na umowę o pracę na czas określony.